حسن حسن زاده آملى

13

هزار و يك كلمه (فارسى)

و به نعمت سلامتى آن شكر خداى را بجاى مىآورد . از اهميّت اين موضوع - اعنى سلامتى مولود - است كه شيخ اجل ابن سينا در قانون چهار فصل در تربيت طفل آورده است كه هر فصل بويژه فصل دوم آن در موضوع خود اهميّت بسزا دارد : فصل نخست در تدبير مولود است ، فصل دوم در تدبير رضاع طفل شيرخوار است ، فصل سوم در علاج امراضى كه عارض كودكان مىشوند ، فصل چهارم در تدبير اطفال تا به سنّ صباوت آنانست . در فصل دوّم در اوصاف مرضع يعنى شيردهنده بحث كرده است . خوى شيردهنده و روى وى چه مادر و چه دايه از شير در كودك اثر مىگذارد زيرا كه بنيتش از آن شير است . بلكه خوى والدين و حتى أحوال آنها در أوقات و نيّات آنها ، بلكه احوال نفس اوقات درگاه انعقاد نطفه و غذاى مادر در زمان حمل چون ديگر اوصاف روانى و جسمانى او همه را تأثيرى خاص در مزاج طفل است . و حق سبحانه از مجراى وجود والدين نفخ روح مىكند كه كأنّ هر سه نافخ روحند ، و روح از اين مجارى رنگ مىگيرد چون آب باران از واديها . شيخ در امور ياد شده به نحو پراكنده در قانون و شفا ، و همچون ديگر مشايخ علم در كتب و صحف مربوطه بحث فرموده‌اند ، و به حمد اللّه تعالى ما را در هر يك از مسائل و نظائر آنها علاوه بر آگاهى به مصادر و مآخذ آنها كه در تصرّف ما است ، مبانى قويم و براهين اصيل روايى و طبّى و فلسفى و عرفانى و نقل اشباه و امثال آنهاست كه منجر به تحرير يك دوره كتاب مىشود . اگر توفيق رفيق گردد كه روايات و رسائل طبّى ، و بويژه آداب توليد مثل و بقاى نسل ، و دستور العمل بهزيستى و بهداشتى كه از وسائط فيض الهى مأثورند در يك جا گرد آيند و مطابق اصول علمى از طبّى و غيره درست بيان شوند خدمتى بزرگ به مدينه فاضله انسانى انجام مىگيرد لَعَلَّ اللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذلِكَ أَمْراً . اكنون غرض عمده ما در نگارش اين سطور اشارتى به ارج و قدر شامخ طبيب بدين سبك است كه : استكمال نفس ناطقه كه ترقى وى از عقل هيولانى تا بمرتبه عقل مستفاد و